Je weet het. En toch doe je het niet.

Paradox 01 · Efficiëntieparadox

Om effectief te worden automatiseren we ons gedrag. Om te ontwikkelen moeten we dat automatisme onderzoeken.

Ervaring maakt ons niet per se beter. Ervaring maakt ons sneller in wat we vaak hebben gedaan.

Paradox 02 · Inspanningsparadox

We willen groeien, maar ons brein weegt voortdurend af of de inspanning de moeite waard is.

Het brein is niet lui. Het is zuinig.

Paradox 03 · Beloningsparadox

Wat ons op korte termijn oplucht, kan onze ontwikkeling op lange termijn blokkeren.

Veel gedrag dat ontwikkeling belemmert, heeft een vervelende eigenschap: het werkt.

Paradox 04 · Voorspelbaarheidsparadox

We leren wanneer de werkelijkheid anders blijkt dan verwacht, maar juist dat verschil kan ongemakkelijk zijn.

Wat doe je wanneer de werkelijkheid niet past bij het verhaal dat je over jezelf hebt? Ga je onderzoeken, of verklaren?

Paradox 05 · Competentieparadox

Om te groeien moeten we bereid zijn ons tijdelijk minder competent te voelen.

“Dit past niet bij mij.” Misschien. Maar er is een andere mogelijkheid: je kunt het nog niet goed.

Paradox 06 · Stressparadox

Juist wanneer we ons nieuwe gedrag het hardst nodig hebben, wordt oud gedrag aantrekkelijker.

De vraag is niet: kun je het? Maar: kun je het ook wanneer het spannend wordt?

Paradox 07 · Feedbackparadox

We hebben feedback nodig om onszelf te zien, maar feedback maakt ons kwetsbaar.

Zonder veiligheid beschermen mensen zichzelf. Zonder scherpte beschermen ze hun patronen.

Paradox 08 · Autonomieparadox

We willen autonomie, maar organisaties proberen ontwikkeling vaak te organiseren door mensen te vertellen dat ze moeten ontwikkelen.

Ontwikkeling vraagt een beweging van “ik moet hier zijn” naar “ik heb hier iets te onderzoeken”.

Paradox 09 · Weten-doen-paradox

Weten wat goed leiderschap is, betekent verrassend weinig voor wat je morgen doet.

Kennis is belangrijk. Maar kennis is geen gedrag.

Paradox 10 · Intentieparadox

Een voornemen voelt als vooruitgang, terwijl het nog geen verandering is.

Niet: ik ga moediger leidinggeven. Maar: voor donderdag 17.00 uur voer ik het gesprek dat ik nu al drie weken uitstel.

Paradox 11 · Leerillusieparadox

Wat tijdens het leren goed voelt, is niet altijd wat het beste leert.

Deelnemerstevredenheid is belangrijk. Maar tevredenheid is geen bewijs van ontwikkeling.

Paradox 12 · Tijdparadox

We willen snel ontwikkelen, terwijl leren tijd, herhaling en vergeten nodig heeft.

De praktijk is geen plek waar het geleerde naartoe wordt gebracht. De praktijk is onderdeel van het leren.

Paradox 13 · Ervaringsparadox

Ervaring maakt ons deskundiger én kan ons gevangen houden.

Iemand kan twintig jaar leren. Iemand kan ook één jaar ervaring twintig keer herhalen.

Paradox 14 · Succesparadox

Juist het gedrag dat ons succesvol maakte, kan onze volgende ontwikkeling blokkeren.

Welk gedrag heeft jou hier gebracht, maar brengt je niet vanzelf naar de volgende fase?

Paradox 15 · Contextparadox

We trainen de leider, terwijl de omgeving hem iedere dag opnieuw traint.

Een programma kan zeggen: geef vertrouwen. Een systeem kan zeggen: maak geen fouten. Raad eens welke boodschap maandagmorgen wint.

Paradox 16 · Sociale paradox

Leren is persoonlijk, maar je kunt jezelf niet alleen ontwikkelen.

De groep wordt een spiegelruimte. Niet omdat anderen bepalen wie jij bent, maar omdat jij via anderen iets ziet wat je alleen moeilijk kunt waarnemen.

Paradox 17 · Reflectieparadox

Om vooruit te komen moeten we stoppen.

Reflectie is geen rustpauze in ontwikkeling. Reflectie is het moment waarop ervaring kan worden omgezet in leren.

Paradox 18 · Terugvalparadox

Terugval voelt als mislukking, terwijl ze waardevolle informatie bevat.

Het doel is niet: nooit meer terugvallen. Het is: eerder herkennen, begrijpen waardoor het gebeurt en sneller opnieuw kiezen.